Çoban ve kır yaşamını, güzelliklerini anlatan şiirlere pastoral şiir denir. Pastoral şiirlerin her türlü süsten, yapmacıktan, gösteriş ve söz oyunlarından uzak bir yapısı vardır. Pastoral sözcüğü “çobanlara ilişkin” demektir. Batıda, pastoral şiirlerden doğrudan doğruya tabiat manzaralarını canlandıran manzumelere idil; karşılıklı konuşma tarzında yazılan pastoral manzumelere eglog denir.
İdil şiir: Bir ozanın ya da çobanın ağzından yazılıp kır yaşamının çekiciliğini, güzelliğini anlatan çobanıl aşkı yansıtan kısa şiirlere denir.
Eglog şiir: Birkaç çobanın karşılıklı konuşmaları yoluyla oluşturulan, aşk, kır yaşamı üzerine duygu ve düşüncelerini yansıtan pastoral şiirlere denir. Özel anlamda çoban ve kır yaşamını anlatan eser (örnek pastoral şiir). Genel anlamda doğa güzelliklerini dile getiren eserler. Yunan şairi Theoktos’un (İ.Ö 3 yy. ilk yarısı) köylü ve çobanların yaşamını kırsal yalınlığı ve doğallığı içinde betimlediği kır şiirleri, onu örnek alan Latin ozanı Vergilius’un kır ve çoban yaşamını ülküselleştirerek betimlediği şiirleri, 13. yy. da Fransız gezgin halk şarkıcılarının (trobadour) kısa lirik şiirlerine pastourlle (pastoralle) adı verildi. Çoban (şövalye) ve çoban kızları arasındaki diyaloglara dayanan bu şiirler, pastoral (çobanıl) ve şövalye motiflerini birleştirirler. Rönesans döneminde İtalya’da yaygınlaşan ve konusu genellikle söylencelere dayanan, pastoral motifleri mitoloji figürleriyle birleştiren müzikli oyunlara pastoral denildi. Operanın öncüsü sayılan bu oyunlar İtalya’dan sonra Fransa’da gelişti. Ayrıca çobanıl nitelikte çalgı müziği ya da şarkılara pastoral adı verilir. “ Musette” ve “ Siciliona” pastoral biçimleridir. ( Görsel Ansiklopedisi Sy 7027).
Pastoral şiirlerde doğaya sevgisi, toprakla uğraşma ve çalışma özverisi, güzelliği, vatan uğruna yapılacak özveriler mutluluk aşılayarak ümitsel vaatlerle işlenen temalar vardır. Pastoral şiir yazan şairler özgürlüğü ve geleceği doğanın saflığında ve temizliğinde bulurlar. Sade tutkusuzca örülen dünyada barış içinde bir yaşam umutlanır. Pastoral şiirle didaktik şiir arasında da bir bağ vardır. Kır yaşamı, dostluk, çiftçilik, emeğin değeri ve üretimin kutsallığı halka aşılanır bu şiirlerde. Sağlam temeller üzerine inşaa edilen pastoral şiirler genelinde özgün şiirlerdir. Rafine edilmişlerdir. Etiksel, lirik, romantik, doğasal ve tümsel, duygu yüklü arı şiirlerdir. Pastoral şiirler- iyimserlik, yapıcılık, insancılık, barış, yarenlik, yurtsal özlemler, sevgi ve aşka hasret kokan şiirlerdir. Pastoral şiirlerde yarına güvenle bakılır. Gönül rahatlığına ve saadete erişim sağlanan şiirlerdir. Pastoral şiirlerin genelinde eğitici, öğütsel, yarına umut saçacak sözler vardır. Hep güzellikten yanadır. Yapıcılık ve iyimserlik hâkimiyeti vardır. Sanki destan, epope yazılmaktadır, pastoral şiirlerde. İçsel güzellikler, özü özemeler, fiziksel güzelliklerle adeta eşitlenmektedir. Yurtseverlik ve gerçeklik konuları sıkça işlenmektedir.
Oktay Rıfat’ın şu dizeleri bunu bize daha iyi çağrıştırmaktadır.
“avludan geçtiğini gördü gelinin
Suya gidiyordu öğle güneşinde”
Yukarıdaki dizeler “avlu, güneş, gelin ve öğle” bir zaman diliminin tasvirini yaparak, şimdiyi güneşle karşılamaktadır. Pastoral şiirin en güzel örneklerindendir. Gelinin avludan geçişi ve vaktin öğle olduğunu üstüne basarcasına şiirde işlemiştir.
“Şiir sanat değildir. Yaşadıklarımıza tanıklık eder” diye ifade ederken, yaşamın her kesitinde arşın derinliklerinde bulunduğunu mu vurgulamak istiyor Turgut UYAR. Her alanda radikal düşüncelerin atıldığını, hür fikirlerin çeşitliliğini mi kastetmektedir şair bize. Belki de bir cevizin içini bile doldurmayan münakaşa arenasında ayrılıklarımızın en güzide özgürlük alanı olacağını işaret etmektedir. Her ne kadar hoşunuza giden şeyleri benimsemiş olsanız da, bunun karşıtını da hoş karşılamanız gereklidir. Her şeyin karşıtı vardır. Güzelin karşıtı, çirkin olabildiği gibi, beyazın karşıtı kara olacağını ve buna da saygı duyulması gerektiğini bilmeliyiz. Onun için hoşgörülü ve toleranslı bir tavır sergilemeliyiz.